Çocuk ve Dijital Denge

Teknolojiyle kurulan bağın miktarı, “ne kadar süre” sorusundan ziyade “nasıl bir bağ” sorusuyla şekillenmelidir. 2025 yılı uzman görüşleri, katı yasaklardan ziyade “Dijital Denge” kavramına odaklanıyor.

Teknoloji bir amaç değil, bir araç (öğrenme, yaratıcılık, iletişim) olarak konumlandırılmalıdır.

1. Yaşa Göre Önerilen Ekran Süreleri (2025 Rehberi)

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve çocuk gelişim uzmanlarının güncel tavsiyeleri şu şekildedir:

Yaş Grubu	Önerilen Günlük Süre	Temel Yaklaşım
0-2 Yaş	Sıfır Ekran	Sadece aile büyükleriyle görüntülü görüşme yapılabilir.
2-5 Yaş	Maksimum 1 Saat	Mutlaka ebeveyn eşliğinde ve yüksek kaliteli eğitici içerik.
6-12 Yaş	1 – 1.5 Saat	Ödevler hariç; denge kurulmalı (spor, oyun, ekran).
13+ Yaş	Kişisel Yönetim	Aile ile ortak kararlaştırılan sınırlar ve siber güvenlik odaklı.

Pratik Formül:Bazı uzmanlar “Yaş x 10 Dakika” kuralını önermektedir. (Örneğin; 6 yaşındaki bir çocuk için 60 dakika).

2. “3K” Kuralı: Süreden Daha Önemli Olanlar

Sadece saate bakmak yanıltıcı olabilir. Çocuğunuzun teknolojiyle ilişkisini şu üç kritere göre değerlendirin:

Kalite:Çocuk pasif bir izleyici mi (sadece video izlemek), yoksa aktif bir kullanıcı mı? (Kodlama yapmak, dijital resim çizmek, dil öğrenmek).
İçerik:İzlediği veya oynadığı içerik yaşına uygun mu? Şiddet veya hızlı tüketim (reklamlar, kısa kaydırmalı videolar) içeriyor mu?
Kurgu (Bağlam):Ekranı neden kullanıyor? Sıkıldığı için mi, bir şey öğrenmek için mi? Ekran kullanımı uykusundan, yemeğinden veya sosyal etkileşiminden çalıyor mu?

3. Sağlıklı Bir Bağ İçin 4 Strateji

Teknolojiyi çocuğunuzun hayatından tamamen çıkaramazsınız, ancak onu doğru yönetebilirsiniz:

Ekran-Birlikteliği (Co-viewing):Özellikle küçük yaşlarda ekranı bir “bakıcı” gibi kullanmak yerine, izlediği şeyi birlikte izleyip üzerine konuşun. “Sence o karakter neden öyle yaptı?” gibi sorularla eleştirel düşünmesini sağlayın.
Teknolojisiz Bölgeler ve Zamanlar:Yemek masası, yatak odası ve uyumadan 1 saat öncesi “Dijital Detoks” alanı olmalıdır.
Model Olun:Siz elinizden telefonu bırakmadan çocuğunuza “tableti bırak” demek kalıcı bir çözüm üretmez. Çocuklar duyduklarını değil, gördüklerini taklit ederler.
Alternatif Üretin:Çocuğun elinden tableti aldığınızda yerine ne koyacağını bilmesi gerekir. Birlikte kutu oyunları oynamak, dışarı çıkmak veya bir hobi edinmek teknoloji ihtiyacını doğal olarak azaltır.

Ne Zaman Endişelenmelisiniz?

Eğer çocuğunuz ekran süresi bittiğinde aşırı öfke nöbetleri geçiriyorsa, sosyal ilişkilerden kaçınıyorsa, uykusu bozulduysa veya dış dünyadaki aktivitelere ilgisini tamamen kaybettiyse, bu teknolojiyle kurulan bağın “bağımlılık” seviyesine ulaştığının işareti olabilir.